Bài Tụng 41-45

Thứ Năm, 21 Tháng Tư 201611:13 CH(Xem: 641)
Bài Tụng 41-45
Bài tụng 41: Chìa khóa của sự tu tập                

Quán chiếu tính y tha V
ô minh thành tuệ giác.
Luân hồi và chân như
Tuy hai mà thành một.

 

Nếu sống trong chánh niệm để có thể thấy được tính y tha khởi trong  lòng sự vật thì chúng ta có thể chuyển vô minh thành tuệ giác. Có chánh  niệm về bản chất tương tức tương nhập của vạn hữu là chìa khóa của sự  chuyển hóa.

Trong Duy Biểu Học có giáo lý về ba tự tánh. Tự tánh là đối tượng của  nhận thức. Tự tánh tiếng Phạn là svabhāva, dịch nghĩa là "bản chất của  chính nó", tiếng Anh là the True Nature, the Self Nature.

Tự tánh đầu tiên là tự tánh biến kế (parikalpita, nature of  imaginery construction and discrimination). Tự tánh này không phải chính  nó tự có mà do vô minh, ngu muội tạo nên. Khi chúng ta buồn, nhìn mặt  trăng chúng ta thấy mặt trăng buồn! Tự tánh biến kế là tạo tác của tâm  ý. Khi quan niệm thế giới có sinh, có diệt, có thành, có hoại, có một,  có nhiều, có đến, có đi... là tạo tác ra những tính chất mà chính thực  tại không có. Chúng ta bị giam hãm trong thế giới của vô minh, sinh tử  là vì chúng ta đã tạo ra một thế giới mà chúng ta tưởng là thực tại tự  thân nhưng kỳ thật chỉ là thế giới biến kế chấp.

Ngược lại với tự tánh biến kế là tự tánh viên thành thật (pariniṣpanna, fulfilled nature). Thế giới của tự tánh viên thành thật  là thế giới không có sự tạo tác của tâm ý, không có những khái niệm. Tự  tánh viên thành thật là tự tánh đích thực của vạn pháp trong đó không có  sinh, không có diệt, không có thành, không có hoại, không có một, không  có nhiều, không có đến, không có đi...

Tự tánh thứ ba là tự tánh y tha khởi (paratantra, nature of  interdependence). Tha là khác. Y tha khởi là nương vào những cái khác,  những hiện tượng khác mà phát khởi. Tự tánh của một bông hoa là một ví  dụ của y tha khởi: Hạt giống, mặt trời, đám mây là những điều kiện khác  mà bông hoa nương vào để hiện hữu.

Y tha khởi là tự tánh của vạn pháp. Nếu biết quán chiếu tánh y tha  khởi của vạn sự, vạn vật thì chúng ta có thể chuyển vô minh thành tuệ  giác. Quán chiếu tánh y tha ở đây là sử dụng vô thường quán, vô ngã quán  và nhân duyên quán. Vô thường quán cũng là vô ngã quán, và vô ngã quán  cũng là nhân duyên quán.

Vô thường, vô ngã

Khi học về Tam Pháp Ấn chúng ta đã thấy rằng khi tiếp xúc được với vô  thường, vô ngã của vạn pháp thì có thể tiếp xúc với tự tánh niết bàn  của vạn pháp. Có thể nói niết bàn tương đương với tự tánh viên thành  thật, tức là tự tánh không sinh, không diệt, không một, không nhiều,  không có, không không. Vô thường, vô ngã là đứng về phương diện hiện  tượng (phenomenal) mà nói, niết bàn là đứng về phương diện bản thể  (noumenal) mà nói.

Vô thường là chìa khóa thứ nhất để mở cửa thực tại về phương diện  thời gian. Vô ngã là chìa khóa thứ hai để mở cửa thực tại về phương diện  không gian. Tuy là hai nhưng kỳ thực là một.

Thời gian và không gian nương nhau mà thành. Thời gian và không gian  cũng có tánh y tha khởi. Muốn thực chứng được thực tại niết bàn thì  trước hết phải tiếp xúc với vô thường, vô ngã. Vì vậy cho nên thực tại  vô thường, vô ngã tương đương với tự tánh y tha khởi.

Vậy thì tự tánh biến kế chấp nằm ở đâu? Câu trả lời là: Nó hiện hữu  do sự tin vào thường, vào ngã. Đó là cái thấy thông tục của những người  không có tu học, của những người vô minh. Thực tại đối với họ là có  thường và có ngã. Thực tại có thường và có ngã là một thực tại mang màu  sắc của biến kế chấp. Vì vậy người tu học phải sử dụng hai chìa khóa vô  thường và vô ngã để quán chiếu sự vật và đạt tới cái thấy y tha khởi.

Cho nên giáo lý Tam Pháp Ấn rất quan trọng, nó là chìa khóa để mở cửa  Duy Biểu. Phương pháp của chúng ta là thắp sáng chánh niệm trong đời  sống hằng ngày. Nhìn cái gì, nghe cái gì, tiếp xúc cái gì cũng phải dùng  chánh niệm để có thể thấy được tự tánh y tha khởi trong những sự vật mà  mình tiếp xúc, dầu là thân thể, hay hơi thở, hay cảm thọ, hay tâm hành,  hay thiên nhiên, sông núi, cây cỏ. Luôn luôn phải sử dụng chánh niệm để  có thể thấy được tính chất y tha khởi của tất cả mọi vật.

Quán chiếu y tha khởi

Đối với những hiện tượng tâm lý hay vật lý của chúng ta cũng như của  người khác, ta cũng phải nhìn bằng con mắt quán chiếu y tha khởi. Nhìn  một bông hoa phải nhìn bằng chánh niệm để thấy được tự tánh y tha của  hoa. Nhìn cha, nhìn mẹ, nhìn bạn bè cũng phải thấy cho được tự tánh y  tha của cha, mẹ, bạn bè. Em bé đó học giỏi, em bé đó ngoan là vì sao?  Phải thấy cho được gốc rễ của cái giỏi, cái ngoan của em. Khi nhìn vào  một em bé hư hỏng, du đãng, khó dạy thì phải thấy được tính y tha của  em. Đó là hoàn cảnh tổ tiên, gia đình, xã hội, học đường của em. Nhìn em  mà thấy được như vậy tức là đã nhìn em bằng con mắt quán chiếu y tha  khởi. Bằng không thì chỉ có giận, có buồn, có trách móc, có rầy la thôi.  Nếu không thấy được tính y tha của em, thì sẽ không hiểu em. Mà nếu  không hiểu thì không thể nào chấp nhận, thương yêu và chuyển hóa em  được.

Một người hay giận, hay buồn và cái giận cái buồn của người đó khiến  cho chúng ta không được an lạc lắm, rồi chúng ta trách móc. Nhưng nếu  nhìn cái giận, cái buồn của người đó bằng con mắt quán chiếu y tha khởi  thì hiểu được gốc rễ gần xa của tâm trạng người đó. Tự nhiên chúng ta  hiểu và không còn trách móc nữa. Ta có thể chấp nhận, thương yêu và giúp  đỡ người kia, cả hai sẽ bớt khổ. Hậu quả tốt đó xảy ra ngay khi ta có  cái thấy y tha khởi.

Hãy quán chiếu y tha khởi về án tử hình. Một người phạm tội giết  người, cướp của là do nhiều nguyên nhân: do những hạt giống trao truyền,  do những hạt giống gieo trồng, do hoàn cảnh xã hội, giáo dục, kinh tế,  gia đình. Vì bất lực không thể giúp người ấy chuyển hóa, người ta nghĩ  rằng để đối trị với người ấy chỉ có phương pháp duy nhất là đem giết đi.  Đó là một sự thua trận. Có thể người ấy không muốn giết người, cướp của  nhưng mà có một sức mạnh gì lớn quá thúc đẩy người đó đi tới hành động  giết người, cướp của. Cho nên nếu nhìn sâu vào thì ta thấy được tính y  tha và có thể khởi tâm từ bi.

Có người đối xử tàn nhẫn, dẫm đạp, chèn ép ta khiến ta oán hận hầu  như không thể nào tha thứ được. Nhưng nếu có thể nhìn được bằng con mắt  quán chiếu y tha khởi, ta sẽ thấy rằng nếu được sinh ra và lớn lên, được  giáo dục trong những điều kiện của người đó, có lẽ chúng ta cũng sẽ  hành động như họ. Cái hiểu đó đưa tới lòng bao dung và chúng ta sẽ không  giận, không thù hằn. Tâm ta sẽ nhẹ nhàng, nếu có chết đi cũng được bình  yên và ít thù hận.

Ngày xưa còn nhỏ, khi đọc kinh, tác giả (Nhất Hạnh) nhận thấy trong  những kiếp trước Bụt đã là một vị "tiên nhẫn nhục", bị người ta đem cưa  thân thể ra từng mảnh mà Bụt vẫn mỉm cười. Tác giả hồi đó đã nghĩ rằng  Bụt không phải là một con người mà là một vị thánh. Làm sao khi bị hành  hạ, cưa thân xác ra như vậy mà Bụt vẫn tha thứ được? Vì còn trẻ tác giả  đã không hiểu được rằng tại vì Bụt có con mắt quán chiếu, Bụt thấy được  những nguyên nhân đưa tới sự tàn ác, bất nhẫn của người kia. Cái thấy đó  đưa tới một chất liệu gọi là chất liệu của đại bi, tức là tình thương  rất lớn, không còn hờn oán và có thể tha thứ. Người nào không có quán  chiếu và chưa nếm được chất liệu của đại bi thì không thể nào hiểu được  hành động của vị tiên nhẫn nhục, tiền thân của Bụt.

Trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam, nhiều thanh niên và nhiều vị  xuất gia trẻ tuổi đã tham dự các công tác cứu trợ đồng bào, giúp đỡ nạn  nhân chiến tranh, phát triển nông thôn. Họ làm việc trong những hoàn  cảnh rất khó khăn. Đứng ở giữa hai làn đạn để làm công tác của tình  huynh đệ, họ chịu rất nhiều nghi kỵ và hiểu lầm. Nhiều tác viên đã bị  giết chết trong hận thù, trong đen tối, trong đó có sư Thật Trí. Lúc đó  tác giả đã đi ra ngoại quốc rồi. Khi nhận được tin các người em bị bắt  cóc, bị thủ tiêu như vậy, tác giả đã rất đau khổ và thương xót những tác  viên. Không biết các tác viên ấy khi chết, đã có được chất liệu tha thứ  trong người chưa? Nếu có chất liệu đó, thì trong khi chết, họ có còn  đau khổ chút nào không? Nếu không có chất liệu đại bi mà phải chết trong  hờn oán thì rất tội cho họ. Tác giả đã viết một bài thơ, là bài thơ Dặn  Dò gửi cho các tác viên khác quán chiếu. Dặn dò rằng "Nếu mà em phải  chết, thì chết như thế này":

Dặn dò

Xin hứa với tôi hôm nay
Trên đầu chúng ta có mặt trời
Và buổi trưa đứng bóng
Rằng không bao giờ
em thù hận con người.
Dù con người
có đổ chụp
lên đầu em
cả ngọn núi hận thù
Dù con người giết em
Dù con người
dẫm lên mạng sống của em
như là dẫm lên giun dế
Dù con người móc mật,
moi gan em
đày ải em vào hang sâu tủi nhục
Em vẫn phải
nhớ lời tôi căn dặn:
Kẻ thù chúng ta
không phải con người.
Xứng đáng
chỉ có tình xót thương
vì tôi xin em đừng
đòi điều kiện
bởi vì không bao giờ
oán hờn lên tiếng
đối đáp được
sự tàn bạo con người
Có thể ngày mai
trước khuôn mặt bạo tàn,
một mình em đối diện.
Hãy rót cái nhìn
dịu hiền từ đôi mắt
Hãy can đảm
dù không ai hay biết
và nụ cười em
hãy để nở
trong cô đơn
trong đau thương thống thiết
Những người yêu em
dù lênh đênh
qua ngàn trùng sinh diệt
vẫn sẽ nhìn thấy em.
Tôi sẽ đi
một mình
đầu tôi cúi xuống
Tình thương yêu
bỗng trở nên bất diệt
Đường xa
và gập ghềnh muôn dặm
Nhưng hai
vầng nhật nguyệt
sẽ vẫn còn
để soi bước chân tôi".

Chị Nhất Chi Mai, một trong sáu người Tiếp Hiện đầu tiên (thọ giới  năm 1964), trước  khi tự thiêu (1967) để kêu gọi hai phe lâm chiến ngồi  lại với nhau đã đọc bài thơ đó vào máy ghi âm hai lần.

Khi quán chiếu tính y tha khởi và thấy được con người cũng là nạn  nhân của gia đình, xã hội, của hoàn cảnh thì tự nhiên có cái hiểu. Có  cái hiểu thì tự nhiên có thương xót và tha thứ. Cái hiểu đưa tới cái  thương. Thương đây là từ bi. Và khi có từ bi thì không đau khổ, hờn  giận, và có tuệ giác. Có chất liệu đại bi ở trong trái tim cũng giống  như có nước Cam Lộ. Có nước Cam Lộ thì sẽ không đau khổ, dầu người đó  phụ bạc, phản bội hay hại mình. Đại bi là chất liệu của Bồ tát. Khi đi  thiền hành mà thấy rằng chân mình sắp đạp lên giun dế và biết ngưng lại  là trong người đã có chất liệu đại bi dù là chất liệu đại bi đó đang còn  nhỏ bé. Và nếu biết quán chiếu, biết sống đời sống hằng ngày trong tỉnh  thức thì chất liệu đại bi đó càng ngày sẽ càng lớn lên.

Kinh Pháp Hoa có một câu năm chữ diễn tả lối sống đó: "mắt thương nhìn cuộc đời"  (từ nhãn thị chúng sanh). Mắt thương chỉ có được khi có con mắt hiểu.  Hiểu là hoa trái của quán chiếu, là sống chánh niệm, là nhìn mọi hiện  tượng bằng con mắt quán chiếu y tha khởi. Từ nhãn (mắt từ bi) thị chúng  sanh tức là trí nhãn (mắt trí tuệ) thị chúng sanh. Hiểu đưa đến thương,  hiểu và thương là một.

Tuệ giác

Quán chiếu tính y tha, vô minh thành tuệ giác. Vô minh là không hiểu.  Tuệ giác là hiểu. Cái nhìn thông tục là cái nhìn "thường và ngã". Đó là  cái nhìn sai lầm, có tính cách biến kế. Nó là nền tảng của bao nhiêu  hiểu lầm và đau khổ. Đó là cái nhìn biểu lộ sinh/diệt, có/không,  một/nhiều, đến/đi.

Muốn thoát khổ thì ta phải dùng chìa khóa vô thường, vô ngã. Vô  thường, vô ngã không phải là lý thuyết mà là chìa khóa, là những phương  pháp thực tập gọi là vô thường quán và vô ngã quán. Giáo lý vô thường và  giáo lý vô ngã chưa phải là tuệ giác về vô thường, vô ngã. Chúng ta có  thể hiểu rất rõ, nói rất hay về vô thường, vô ngã nhưng đó chỉ mới là  giáo lý mà thôi. Chỉ khi nào dùng chánh niệm mà sống đời sống hằng ngày,  quán chiếu sự vật để chứng nghiệm được tự tính vô thường, vô ngã thì  mới gọi là tuệ giác vô thường, tuệ giác vô ngã. Cần phải nhấn mạnh lại  một lần nữa: Ý niệm vô thường, ý niệm vô ngã không phải là tuệ giác vô  thường, không phải là tuệ giác vô ngã.

Tiếp xúc với niết bàn

Khi đã có tuệ giác vô thường và vô ngã rồi thì thấy được tính cách y  tha khởi của sự vật. Khi mà tiếp xúc được với tự tánh viên thành thật  của sự vật thì tiếp xúc được với niết bàn ngay trong giờ phút hiện tại.  Niết bàn không phải là một hiện tượng của tương lai. Niết bàn là tự tánh  viên thành thật của sự vật mà sở dĩ chúng ta không tiếp xúc được là vì  chúng ta kẹt vào thường và ngã. Nếu quán chiếu sự vật bằng vô thường  quán và vô ngã quán thì có thể tiếp xúc với niết bàn ngay bây giờ và ở  đây. Vô thường, vô ngã là tướng, niết bàn là thể.

Trở lại ví dụ về đồng bạc cắc. Ta ví vô thường là mặt sấp của đồng  bạc cắc, vô ngã là mặt ngửa của đồng bạc cắc và niết bàn là chất kim khí  của đồng bạc cắc. Hai mặt sấp, ngửa là phần tướng, chất kim khí là phần thể. Vô thường, vô ngã là tướng, niết bàn là thể.  Nhưng mỗi khi chạm vào mặt sấp hay mặt ngửa của đồng bạc cắc thì đồng  thời cũng chạm vào chất kim khí của đồng bạc cắc. Vì vậy khi chạm vào tự  tánh vô thường, vô ngã của sự vật thì cũng chạm ngay vào niết bàn, khi  chạm vào tính y tha thì chạm vào tính viên thành thật. Y tha và niết  bàn, tuy hai mà một.

Tự tánh y tha và tự tánh niết bàn tuy hai mà một. Chạm vào một cái là  chạm vào cái kia. Cũng như sóng và nước, chạm vào sóng tức là chạm vào  nước. Ở trong Ba Mươi Bài Tụng Duy Biểu của Thầy Thế Thân có câu nói lên  ý nghĩa này: "Tự tánh viên thành thật và tự tánh y tha khởi, không phải  là một mà cũng không phải là khác" (Cố thử dữ y tha, phi dị phi bất  dị). Tự tánh viên thành thật, tự tánh niết bàn là một với tự tánh y tha  khởi của sự vật. Nhờ y tha khởi mà đi vào được viên thành thật. Cũng  giống như nhờ cửa mà vào được nhà, nhưng cửa cũng là nhà.

Chìa khóa của sự tu tập.

Đến đây chúng ta thấy rõ chìa khóa của sự tu tập, thấy rõ con đường  tu tập. Tức là phải sống đời sống hằng ngày như thế nào để thắp lên ánh  sáng của chánh niệm. Lúc ngồi thiền, giặt áo, lúc lau nhà, ăn cơm, phải  làm tất cả những điều đó trong chánh niệm. Dùng chánh niệm làm ánh sáng  để tiếp xúc với vạn sự, vạn vật ở trong mình và xung quanh mình trên  phương diện tâm lý, sinh lý cũng như vật lý. Do đó, ta sẽ thấy được tánh  y tha khởi của tất cả những gì mình tiếp xúc, trong đó có bản thân. Đó  là con đường duy nhất có thể chuyển vô minh thành tuệ giác, chuyển hận  thù thành tình thương, chuyển khổ đau thành hạnh phúc, an lạc. Chỉ có  một con đường đó thôi!

Luân hồi và chân như, tuy hai mà một.

Luân hồi có gốc rễ nơi nhận thức thường và ngã, nơi biến kế chấp. Vì  nhận thức thường và ngã, vì biến kế chấp cho nên có nhiều vô minh. Vô  minh đưa tới luân hồi. Trong khi đó, nếu quán chiếu tự tánh y tha khởi  của vạn vật thì thấy được tự tánh viên thành thật. Cái nhìn ấy đem tới  sự giải phóng, không còn kẹt vào những ý niệm về thường/đoạn, có/không,  sinh/diệt, một/nhiều....

Lấy ví dụ về cái chết. Cái chết thuộc về cặp sinh-diệt. Nó là một đe  dọa thường xuyên. Chúng ta lâu lâu lại nhớ: "Nay mai thế nào ta cũng  chết". Nhưng dầu cho không nhớ đi nữa thì cái ý niệm sợ chết vẫn có mặt  thăm thẳm trong chiều sâu tâm thức và âm thầm điều khiển cách hành xử  hằng ngày của chúng ta. Tu tập là dùng ánh sáng chánh niệm soi vào thực  tại để thấy rằng không có sinh và không có diệt. Chúng ta đã nói nhiều  lần rằng sinh nghĩa là từ không gì cả mà thành một cái gì. Và diệt là từ  chỗ mình là một người nào đó mà trở thành không có gì hết. Đó là ý niệm  về sinh diệt.

Nếu chúng ta dùng mắt quán chiếu y tha khởi mà đi sâu vào lòng sự vật  thì chúng ta thấy rằng ý niệm sinh diệt là vô minh, là sai lầm. Không  thể nào từ cái không mà thành cái có được. Một nhà bác học Pháp có nói :  "Rien ne se perd, rien ne se crée"  (Không có gì sinh, không có gì  diệt). Khoa học mà còn thấy như vậy, huống hồ là trong đạo học khi sử  dụng quán chiếu tính y tha!

Một khi ý niệm về sinh và về diệt đã bị đập tan rồi thì không còn sợ  chết nữa. Chúng ta cảm thấy thảnh thơi, và luân hồi trở thành chân như.  Luân hồi, chân như tuy hai mà một. Chân như chẳng qua chỉ là luân hồi  chuyển thành mà thôi.

Sư Vân Phong đời nhà Lý tới hỏi thầy là thiền sư Thiện Hội: "Bạch  Thầy, đi tìm bất sinh, bất diệt ở chỗ nào?" Vị thiền sư trả lời: "Tìm  ngay ở chỗ sinh diệt".

Bài tụng 42: Hoa và rác                

Trong rác sẵn có hoa
Trong hoa sẵn có rác
Hoa và rác không hai
Mê và giác tương tức.

 

Hình ảnh hoa và rác được dùng để ví dụ cho giác ngộ và mê mờ. Thường  thường chúng ta nghĩ rằng giác ngộ không dính gì đến mê mờ và có khuynh  hướng tách riêng giác ngộ ra khỏi mê mờ. Nhưng giác là gì? Giác khởi từ  mê mà có. Nếu không có mê thì không có giác. Cũng như hai đầu phải trái của một cây bút. Hễ có phải thì phải có trái và ngược lại. Phải và trái  tương tức. Phải và trái có tính chất y tha. Cái này do cái kia mà  thành, cái kia do cái này mà thành. Phải thấy cho được điều đó. Cho nên  nói rằng tôi muốn chấm dứt luân hồi, tôi chỉ chấp nhận giải thoát mà  thôi là chưa thấy được tự tánh tự y tha. Các tổ nhiều lần đã nói rằng:  "Tịnh độ nằm ngay ở trong tâm". Tâm thanh tịnh thì cõi này tự nhiên  thành tịnh độ.

Vô tác

Bỏ cái này để chạy theo cái khác là trái chống với hết thảy các giáo  lý căn bản của Đạo Bụt. Lấy ví dụ về giáo lý vô tác (apranihita,  aimless-ness). Vô tác là không chạy theo một cái gì. Khi chạy theo một  cái tức là muốn bỏ một cái. Ví như mình muốn thành Phật chẳng hạn. "Tôi  không muốn làm phàm phu nữa, tôi chỉ muốn làm Phật". Đó là một đòi hỏi  chính đáng của người tu. Nhưng quan niệm đó chứng tỏ là mình chưa tu.  Tại vì Đạo Bụt dạy rằng mình phải thực tập vô tác.

Nếu muốn bỏ một cái để đi tìm một cái khác thì không thể tìm thấy cái  khác đó được. Cái khác này Bụt dạy phải tìm ở trong cái kia. Niết bàn  phải tìm trong luân hồi. Nước phải tìm trong sóng.

Phiền não tức Bồ đề.

Có một câu nói khá phổ thông, nhưng ít người hiểu được: "Phiền não  tức Bồ đề". Phiền não là những tâm trạng khổ đau, là những tâm sở bất  thiện. Muốn tìm Bồ đề thì phải nắm lấy những phiền não ấy mà chuyển hóa,  nếu không thì không thể nào có Bồ đề. Đó là giáo lý tương tức. Giác với  mê là một.

Khi sắp chết khát mà chỉ có một ly nước trong đó có bùn. Nếu đổ ly  nước đi thì lấy đâu nước để uống? Phải tìm cách lọc ly nước bùn cho  trong để uống vậy. Cho nên tất cả những phiền não, tất cả những gì có  mặt hôm nay trong thế giới, trong thân tâm của chúng ta, chúng ta phải  chấp nhận hết để chuyển hóa. Đừng trốn chạy để đi tìm một cái khác, để  đi tìm một cõi tịnh độ, một cõi thiên đường ở một nơi nào xa xôi. Như  vậy mới đúng theo con đường Bụt dạy. Địa, thủy, hỏa, phong, không gian,  thời gian, phương hướng tất cả đều nằm ở trong Thức. Chúng ta nghĩ rằng  cõi Tịnh Độ nằm ở phương Tây và đi tìm một cõi ở phương Tây mà không  biết rằng phương Tây cũng nằm ở phương Đông. Phương Tây và phương Đông  tương tức.

Không thể nào thoát khỏi cái mà mình đang ghét được, chỉ có thể  chuyển cái ghét thành ra cái thương mà thôi. Cũng như khi làm vườn mà  biết chuyển rác thành hoa. Những phiền não, những hoàn cảnh đau thương  mình phải chấp nhận, phải nắm lấy mà chuyển hóa thành an lạc, hạnh phúc,  giải thoát. Giác và mê tương tức. Giác nằm trong mê. Bồ đề nằm trong  phiền não.

Nhận thức được điều này chúng ta sẽ thấy sự khác biệt giữa Đạo Bụt  với một số lớn các tôn giáo khác. Bụt đã dạy chúng ta phải chấp nhận cái  bây giờ và ở đây, dầu cho cái bây giờ và ở đây chứa đựng khổ đau, phiền  não. Nếu không chấp nhận thì chúng ta đánh mất cái mà chúng ta đang  tìm, vì cái giác được làm bằng cái mê, hạnh phúc được làm bằng khổ đau,  chân như được làm bằng luân hồi.

Chấp nhận bây giờ và ở đây là điều kiện tiên quyết của sự thực tập.  Chấp nhận được rồi thì tuy chưa thực tập mà đã bắt đầu có an lạc. Bài kệ  42 này đã đem ý niệm tương tức áp dụng vào sự tu học. Nhiều người tu  Tịnh Độ 20, 30 năm mà vẫn không đạt đạo, cứ nghĩ rằng tịnh độ là một cõi  hoàn toàn khác biệt, xa cách không có dính líu tới cõi này. Sống trong  cõi Ta-bà này có nhiều khổ đau, nhiều bất như ý rồi sinh tâm chán ghét  và chỉ mong cầu tới cõi kia, cái cõi ở một không gian khác. Xét cho cùng  thì quan niệm đó không phù hợp với giáo lý căn bản của Đạo Bụt.

Trong trại học tập cải tạo, tất cả mọi người đều bị bó buộc phải tuân  theo những người lính gác, những ông cán bộ. Nếu cứ nghĩ rằng hạnh phúc  chỉ có được khi nào rời khỏi trại thì những giờ phút ở trong trại sẽ vô  cùng đau khổ. Trái lại nếu nghĩ rằng "Bây giờ ta đang ở trong trại học  tập cải tạo, không có cơ hội thoát. Vậy ta phải chấp nhận trại này và  làm cho trại này thành ra một chỗ dễ chịu nhất mà ta có thể làm được"  thì ta bắt đầu có an lạc, có hạnh phúc. Người đó có thể thực tập hơi  thở, thực tập bước chân chánh niệm và có thể có sức khỏe và an lạc mà  người khác không thể có. Đã có người cho biết rằng họ đã thực tập thiền  quán trong trại tù nhưng những người gác tù cho đó là một hình thức  thách đố. Và những người ấy phải đợi đến lúc ban đêm, sau khi tắt đèn để  ngồi thiền. Ngồi trong tư thế kiết già trong tù, tự nhiên cái thế giới  khổ đau biến thành thế giới an lạc. Hoặc là mặc dầu không ngồi trong tư  thế kiết già đi nữa mà chỉ nằm xuống trong tư thế thoải mái, để cho thân  tâm buông thư  là đỡ khổ hơn những người khác lắm rồi.

Chấp nhận "bây giờ và ở đây" không có nghĩa là bó tay chịu chết. Chấp  nhận bây giờ và ở đây là để mình có một cái thấy sâu sắc, để có khả  năng chuyển hóa được tới chừng nào hay chừng đó cái hoàn cảnh đang sống.  Đó là đích thực tu học. Còn nếu cứ nghĩ rằng sau này ra khỏi trại cải  tạo về nhà mình sẽ không màng chi danh lợi, mình sẽ lập một cái chùa,  một cái am để tu thì điều đó không bao giờ tới cả. Tóm lại, điều chúng  ta học được trước tiên là phải chấp nhận bây giờ và ở đây, phải thực tập  ngay trong giờ phút hiện tại và ở đây để chuyển hóa.

Bài tụng  43: Chứng nhập tương tức                

Không trốn chạy sinh tử
Quán chiếu cần niệm lực
Thấy được tính y tha
Là chứng nhập tương tức.

 

Không trốn chạy sinh tử: Đây là một kết luận tất yếu của bài  tụng trước. Vì bất sinh, bất diệt nằm trong sinh tử cho nên trốn chạy  sinh tử thì không bao giờ nắm được cái bất sinh, bất diệt. Đó là nguyên  tắc tương tức.

Quán chiếu cần niệm lực: Công việc của quán chiếu cần phải  có năng lực. Đó là chánh niệm. Chánh niệm gọi là niệm lực. Không có niệm  lực thì không thể quán chiếu. Cho nên phải tập thế nào để trong đời  sống hằng ngày mình tạo ra được niệm lực. Niệm lực là một trong năm lực:  Tín lực, tấn lực, niệm lực, định lực và tuệ lực.

Tín là niềm tin nhưng không phải là niềm tin mù quáng. Tín đưa tới sự  hăng hái, ý chí mãnh liệt, là tấn lực. Từ đó mới có thể biến chế ra  niệm lực còn gọi là chánh niệm. Hễ có niệm là có định. Định ở đây là  định quán chiếu. Quán chiếu tính y tha khởi của sự vật. Định vững chãi  (định thiền) sẽ đưa tới tuệ giác, gọi là tuệ lực. Tuệ giác trở lại giúp  cho tín tâm thêm vững mạnh. Như vậy, năm lực đều tương tức nhau.

Chứng nhập tương tức, tương nhập.

Sống chánh niệm và quán chiếu mọi hiện tượng, mọi sự vật trong ta và  xung quanh ta và khi chứng nhập được tính y tha là chứng nhập được tính  tương tức, tương nhập của mọi sự, mọi vật. Vì vậy niết bàn không phải  không có trong hiện tại và sẽ có trong tương lai.

Niết bàn có mặt bây giờ và ở đây. Nó nằm trong cái bàn, trong cái  ghế, trong cái nhà, nó nằm trong hòn núi, trong đám mây, nó nằm trong  mỗi tế bào của cơ thể chúng ta. Nếu đưa ngón tay ra cho khéo thì chúng  ta tiếp xúc được niết bàn. Ngón tay đó là ngón tay y tha khởi. Tức là vô  thường quán và vô ngã quán. Vô thường quán, vô ngã quán mở cửa niết  bàn, giúp chúng ta tiếp xúc được tự tánh niết bàn của sự vật.

Có thể các tôn giáo khác cũng có ý niệm về niết bàn mà họ gọi là  Thượng Đế hay là Nước Chúa. Nhưng có những nhà thần học nói rằng nước  Chúa nằm ngay trong lòng mình, có thể tiếp xúc bất cứ lúc nào. Niết bàn  cũng vậy, niết bàn là tự tánh viên thành của tất cả vạn sự vạn vật, nó  có ngay bây giờ và ở đây. Chỉ tại vì kẹt vào ý niệm thường và ngã cho  nên không tiếp xúc được mà thôi. Vì vậy cho nên, sử dụng vô thường quán,  vô ngã quán, và y tha khởi quán thì có thể tiếp xúc với niết bàn ngay  trong hiện tại. Tiếp xúc được niết bàn là thoát ly sinh tử. Tiếp xúc  được với sóng là tiếp xúc được với nước.

Bài tụng 44: Đoá hoa chánh kiến                 

Nương hơi thở chánh niệm
Tưới hạt giống Bồ đề,
Chánh kiến là đóa hoa

Nở trên vùng ý thức.

 

Hạt giống Bồ đề: Đối tượng của niềm tin là hạt giống Bồ đề ở trong tâm thức. Đây không phải là niềm tin vu vơ không căn cứ, không kiểm chứng.

Bồ đề (bodhi) có nghĩa là tỉnh thức, giác ngộ. Hạt giống Bồ đề là hạt  giống giác ngộ, hạt giống hiểu. Hạt giống hiểu đưa tới hạt giống  thương, hạt giống bừng tỉnh. Nó là một với chánh niệm. Phương pháp của  chúng ta là dùng hơi thở để nuôi dưỡng chánh niệm.

Chánh niệm

Chánh niệm là nước tưới rất mầu nhiệm tưới lên hạt Bồ đề. Càng tưới  càng lớn. Một cộng đồng tu học mà muốn lớn lên, muốn cho tuệ giác và  hạnh phúc lớn lên thì phải luôn tưới tẩm tuệ giác và hạnh phúc bằng  chánh niệm. Đi, đứng, nằm, ngồi, nói chuyện luôn luôn phải có chánh  niệm. Phải tin chắc rằng mỗi ngày mình phải lớn lên. Lớn lên được là nhờ  sống chánh niệm mỗi ngày. Phải tin tưởng như vậy và hãy kiểm chứng sự  tin tưởng của mình.

Chánh kiến

Có tám con đường của sự hành trì chân chính, gọi là Bát chánh đạo.  Chánh kiến là sự hành trì chân chính đầu tiên, là cái thấy đúng với sự  thật (right understanding). Chánh kiến là tuệ. Nhưng mà tuệ ở đây không  phải là tuệ nằm trong A-lại-gia thức. Tuệ ở đây là cái thấy rõ ràng, cái  thấy nằm trên vùng ý thức.

Trong A-lại-gia thức có hạt giống bồ đề, hạt giống hiểu biết, hạt  giống thương yêu. Thức thứ sáu (Thức) đóng vai người làm vườn tưới tẩm  các hạt giống. Người làm vườn phải tin tưởng nơi đất, đó gọi là tín.  Người làm vườn phải siêng năng tưới tẩm, đó gọi là tấn. Ăn cơm, uống  nước, thiền hành, tất cả là để tưới tẩm những hạt giống bồ đề.

"Lên non vùi hạt bồ đề, xôn xao để lại dưới kia bụi hồng". Không cần  lo những chuyện khác, chỉ lo một chuyện thôi là vùi hạt bồ đề xuống và  tưới tẩm. Hạt sẽ nẩy mầm, lớn lên và một mai kia đóa hoa giác ngộ sẽ nở  bừng trong vùng ý thức. Không cần phải kêu gọi.

Trong thiền viện, khi tiếp nhận một công án Thầy cho, thì phải "vùi"  công án đó xuống "mảnh đất" tàng thức. Nếu giữ công án đó trong thức thứ  sáu thì chỉ đánh bóng chuyền với công án mà thôi, chứ không phải tu  học. Dùng trí năng để mà suy nghĩ công án không phải là tu, chỉ là lý  luận thôi. Sau khi vùi hạt giống bồ đề vào tàng thức (tức là ôm ấp, giữ  gìn hạt giống), thì phải "tưới tẩm". Mỗi ngày đi, đứng, nằm, ngồi, làm  việc trong chánh niệm, hướng chánh niệm vào công án, tức là tưới công án  và chỉ tưới công án mà thôi. Chỉ cần chánh niệm thôi thì tự nhiên  A-lại-gia có khả năng nuôi dưỡng và làm lớn lên. Và một ngày nào đó, chỉ  nghe một tiếng động hoặc va chạm một vật gì đó, tự nhiên bừng tỉnh hiểu  biết. Đó gọi là giác ngộ, tiếng Nhật là Satori. Satori có nghĩa là ngộ.  Ngộ là tự nhiên mà hiểu được. Bao nhiên năm mờ mịt chỉ một phút giây mà  sáng tỏ.

Chuyện tụng kinh cũng giống như thế. Có những kinh tụng mười năm, hai  mươi năm mà không thấy gì, tự nhiên, một buổi nào đó, tụng tới một câu  và ta chợt hiểu. Đó là tuệ giác, là "đóa hoa" trên vùng ý thức. Trước  đó, bao nhiêu lần đọc kinh mà không hiểu là chỉ vì mình không tưới,  không dồn chánh niệm vào câu kinh, mình chỉ tụng thôi. Cũng như vào rừng  tìm hoa lan, hoa lan đẹp có ngay đó mà ta đi ngang hoài vẫn không thấy.  Yếu tố chính là chánh niệm.

Khi học về tám sự hành trì chân chính, chúng ta có nói rằng chánh  kiến là khởi đầu của sự tu học. Phải có cái thấy chân chính rồi mới bắt  đầu tu được. Điều này cũng không hẳn là đúng.

Chánh kiến vừa là nhân, vừa là quả. Chánh kiến là hạt mầm, cũng là  hoa trái của sự tu tập. Bắt đầu bằng một cái thấy chân chánh nhỏ bé rồi  tiếp tục tu tập chánh tinh tấn, chánh định, chánh niệm. Càng tu tập thì  chánh kiến càng lớn hơn. Chánh kiến càng lớn sẽ làm cho chánh tư duy,  chánh ngữ, chánh niệm, chánh định, chánh tinh tấn v..v.. càng lớn, hành  trì càng giỏi. Hành trì càng giỏi thì chánh kiến càng sáng ra.

Chánh kiến là đóa hoa mà A-lại-gia thức cống hiến cho chúng ta, trên  bình diện ý thức. Trong A-lại-gia thức đã có hạt giống chánh kiến rồi,  nên nhờ tu tập, hoa chánh kiến sẽ nở trên vùng ý thức. Đây là phương  pháp hành trì rất thực tiễn.

Bài tụng 45: Mặt trời chánh niệm                 

Như ánh sáng mặt trời
Chiếu soi loài cây cỏ
Chánh niệm khi thắp lên
Chuyển hóa mọi tâm hành.

 

Mặt trời hình như không làm việc gì nhiều ngoài việc soi chiếu các  loài thảo mộc. Nhờ có mặt trời mà cây cỏ lớn lên được. Màu xanh lá cây,  hoa, trái tất cả đều do mặt trời hiến tặng. Mặt trời là nguồn thực phẩm  của loài người và các loài súc vật. Dù ăn chay hay ăn mặn, chúng ta đều  "ăn mặt trời".

Chánh niệm chỉ làm một công việc duy nhất như mặt trời là chiếu soi.  Chỉ chiếu soi thôi mà chánh niệm nuôi hết mọi sự. Chánh niệm tạo ra một  vùng năng lượng. Vùng năng lượng đó có khả năng chuyển hóa mọi tâm hành.  Tâm hành tức là tâm sở (citta-saṃskāra) là những hoạt động của tâm ý.  Chánh niệm cũng là một tâm hành: tâm hành niệm. Tâm hành niệm là một  trong năm tâm sở biệt cảnh: dục, thắng giải, niệm, định, tuệ.

Theo giáo lý tương tức một tâm hành chứa đựng các tâm hành khác.  Chánh niệm khi mạnh có thể chuyển hóa những tâm hành khác như mặt trời  chuyển hóa cây cỏ. Một bông hoa tulip hay một đóa sen trong hồ tiếp nhận  những quang tử (hạt ánh sáng, photon) của mặt trời và sẽ từ từ hé nở.  Quang tử của mặt trời là một loại năng lượng có thể đi vào trong đóa  sen, phối hợp với nguồn năng lượng khác trong đóa sen và tạo ra hiện  tượng hoa sen nở. Tâm hành cũng như cây cỏ, cũng có khả năng tiếp nhận  năng lượng của chánh niệm để tự chuyển hóa. Chánh niệm là mặt trời. Khi  mặt trời chánh niệm được thắp sáng trên vùng ý thức thì bất cứ một tâm  hành nào khởi lên cũng được soi chiếu và chuyển hóa.

Buồn thì buồn mà phải có chánh niệm. Giận thì giận, nhưng phải có  chánh niệm. Tôi đang thở vào và biết tôi đang giận. Giây phút đầu tiên  khi giận vừa khởi lên thì chưa có niệm. Tu là khi cơn giận khởi lên, ta  sẽ không đánh đuổi nó mà chỉ mời chánh niệm lên để săn sóc cái giận đó.  Và nếu nuôi chánh niệm được lâu thì cái giận sẽ chuyển hóa. Chuyển hóa  được ít hay nhiều là tùy theo sức mạnh của chánh niệm lớn hay nhỏ. Bí  quyết của sự tu học là thắp lên mặt trời chánh niệm ở trong vùng ý thức  để tưới tẩm, săn sóc, chuyển hóa các tâm hành.

Phương pháp tu không phải là đánh dẹp những tâm hành phiền não, không  phải là đuổi nó ra. Đuổi các tâm hành đó ra thì chúng đi đâu? Lẽ tất  nhiên, chúng sẽ đi xuống A-lại-gia thức. Mà càng ép thì các tâm hành đó  càng lớn. Cho nên đừng đuổi chúng đi. Phải chấp nhận chúng và dùng ánh  sáng chánh niệm để tiếp xúc với chúng. Xúc chạm với chánh niệm sẽ tạo ra  sự chuyển hóa.

Ba phương pháp chuyển hóa khổ đau.

Có ba phương pháp để chuyển hóa những khổ đau mà mình bị tiếp nhận từ hồi thơ ấu:

Phương pháp thứ nhất là chuyển hóa gián tiếp, bằng cách gieo trồng và  tưới tẩm. Nghĩa là cứ để những hạt giống khổ đau nằm yên ở dưới tàng  thức và tiếp tục gieo trồng những hạt giống an lạc, hạnh phúc để chúng  lớn lên và tự nhiên những hạt giống an lạc, hạnh phúc ấy sẽ chuyển hóa  dùm những hạt giống khổ đau.

Phương pháp thứ hai là sống chánh niệm suốt ngày để nhận diện các tập  khí. Chúng ta có nhiều tập khí. Thí dụ, vào tiệm ăn tại sao ta cứ chọn  ngồi ở cái bàn này mà không ngồi ở bàn kia? Tại sao khi đi nghe pháp  thoại ta không ngồi phía đằng trước mà luôn luôn ngồi tận cùng ở đằng  sau? Tất cả hầu như là đã an bài, đã được ghi sâu vào tàng thức. Tất cả  đã được viết sẵn trong A-lại-gia thức. Khi nó xuất hiện, nếu có chánh  niệm thì có thể nhận diện và biết được lý do từ những các hạt giống sẵn  có hoặc trao truyền.

Khổ đau cũng vậy. Hồi thơ ấu chúng ta có thể có nhiều đau khổ bởi lý  do này hay lý do khác. Hằng ngày những khổ đau của quá khứ xuất đầu lộ  diện rất nhiều lần, nhưng chỉ vì không có chánh niệm nên chúng ta không  thấy và chúng ta tiếp xử với sự sống hiện tại trên cơ bản những đau khổ,  những hạt giống đó. Vậy thì mỗi khi hạt giống đau khổ hiện lên thì phải  đón tiếp nó bằng ánh sáng chánh niệm.

Mỗi khi chạm ánh sáng chánh niệm thì những hạt giống đau khổ sẽ yếu  đi một chút, rất lạ. Chạm ánh sáng chánh niệm tức là nhận diện. Khi nhận  diện ra rồi thì mỗi khi những hạt giống đau khổ ấy hiện lên ở "phòng  khách", tức là vùng ý thức, chúng muốn ở trên đó bao lâu cũng được, miễn  là cũng có ngọn đèn chánh niệm ở đó, càng lâu càng tốt, vì càng lâu thì  năng lượng chánh niệm càng mạnh và sức chuyển hóa càng có hiệu quả.   Buồn, lo, sợ tất cả đều là năng lượng. Chánh niệm cũng là năng lượng.  Hai nguồn năng lượng ấy khi gặp nhau thì sẽ có chuyển hóa.

Phương pháp thứ ba là mời cái khổ lên và đối diện với nó. Trong kinh  có nói tới năm tâm hành sợ mà Bụt dạy để các Thầy, các Sư cô phải tâm  niệm, quán chiếu mỗi ngày để chuyển hóa:

- Sợ già

- Sợ bệnh

- Sợ chết

- Sợ phải xa cách những người thương và những gì ta thương.

- Sợ không biết sẽ đi về đâu.

Những cái sợ đó luôn luôn nằm ở trong tàng thức. Dù muốn đè chúng  xuống, dù muốn quên đi thì chúng vẫn nằm trong tàng thức. Phương pháp  quán chiếu sợ hãi mà Bụt dạy có thể hiểu được dễ dàng dưới ánh sáng của  Duy Biểu Học. Khi không có chánh niệm mà những cái sợ ấy hiện lên thì  chúng ta sẽ mất tự chủ và sẽ sợ, sẽ khổ. Cho nên phương pháp này là mời  những tâm hành sợ hãi đó lên và thắp sáng chánh niệm để quán chiếu:

1/ Tôi thế nào cũng già, tôi biết rằng tôi không thể nào tránh được sự già nua.

2/ Tôi thế nào cũng phải bệnh. Tôi không thể nào không bệnh. Tôi không thể nào tránh thoát được cái bệnh.

3/ Tôi thể nào cũng phải chết. Tôi không thể nào tránh thoát được cái chết.

4/ Tất cả những người tôi thương yêu và tất cả những gì tôi trân quý  hôm nay, một mai này tôi đều phải xa lìa và buông bỏ; tôi không thể nào  tránh thoát được giờ phút xa lìa và buông bỏ ấy.

5/ Tôi là kẻ thừa tự những nghiệp quả do thân, miệng và ý của tôi tạo  nên, và những nghiệp quả ấy là cái duy nhất tôi có thể mang theo với  tôi sau này.

Đừng đợi cho những tâm hành đó tự hiện lên! Biết rằng chúng nằm ở  dưới tàng thức và chúng ta mời chúng lên. "Mời anh lên chơi, tôi rảnh,  chúng ta cùng nói chuyện". Những cái sợ, cái buồn, những thất vọng,  những ước mơ không thành tựu, những tiếc nuối, hãy mời chúng lên! Phải  đối diện trực tiếp với chúng, miễn là có ánh đèn chánh niệm đàng hoàng.  Đừng coi đó là kẻ thù. Chúng là chính mình. Hạnh phúc là mình mà đau khổ  cũng là mình. Phải đối xử với các tâm hành ấy với thái độ bất nhị. Thái  độ đánh đuổi, kỳ thị là một thái độ chống lại giáo lý bất nhị.

Tu học không phải là biến mình thành một bãi chiến trường: phe chính  đánh với phe tà. Có thể là trong một vài truyền thống khác người ta nghĩ  rằng tu học là chia con người ra hai phe: phe chính phải đánh với phe  tà. Nhưng trong trường hợp Đạo Bụt thì cái mà mình gọi là phe tà chính  là mình và mình phải chấp nhận và săn sóc nó. Phiền não tức Bồ đề. Phải  chấp nhận phiền não, chăm sóc phiền não để chuyển hóa phiền não. Không  phải là vấn đề đánh. Càng đánh thì nó càng mạnh. Càng đè ép thì nó càng  lớn. Ở đây, chúng ta thấy rất rõ nguyên tắc tương tức, bất nhị của sự tu  học.

Nói tóm lại ba phương pháp chuyển hóa khổ đau là:

Phương pháp thứ nhất: nhờ những hạt giống tốt chuyển hóa dùm.

Phương pháp thứ hai: nhận diện những hạt giống khổ đau khi chúng xuất hiện trên bình diện ý thức (thức thứ sáu).

Phương pháp thứ ba: mời những hạt giống khổ đau lên vùng ý thức.

Ba phương pháp ấy nếu thực hành được cả ba thì rất tốt. Nhưng nếu khi  khổ quá, gần tuyệt vọng hoặc chưa thực tập chánh niệm hoặc niệm lực còn  yếu thì không nên áp dụng phương pháp thứ ba. Phải thực tập phương pháp  thứ nhất thật nhiều và khi nhờ phương pháp này mà chánh niệm đã khá hơn  thì sẽ thực tập phương pháp thứ hai nghĩa là cố gắng nhận diện khổ đau  khi chúng xuất hiện. Nhận diện được chừng nào thì đau khổ yếu đi chừng  đó.

Khi đã có đủ sức mạnh chánh niệm rồi thì sử dụng phương pháp thứ ba.  Cũng như khi có một con rắn độc dưới hang mà biết rằng chưa có khả năng  bắt rắn thì lấy một cục đá chặn lại, đừng cho con rắn lên. Rồi mình đi  học cách bắt rắn. Khi đã học được cách bắt rắn rồi, đã vững mạnh rồi thì  có thể bắt rắn an toàn. Khổ đau cũng vậy. Khi nó lớn quá làm mình tê  liệt thì không nên mời nó lên sớm mà phải thực tập phương pháp thứ nhất,  thứ hai trước đã.

Qua bài tụng này, chúng ta thấy được giáo lý bất nhị, giáo lý tương  tức, và phương pháp bất bạo động trong sự tu học cũng như trong hành  động hằng ngày.




Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
(Xem: 1365)
Phát sinh tâm hổ thẹn (sinh đại tàm quí tâm). Nguyên đức Thế Tôn và chúng ta đều là phàm phu, nhưng đức Thế Tôn thì đã thành Phật từ lâu, còn chúng ta thì đến bây giờ vẫn còn trầm luân trong biển sinh tử, chưa biết đến bao giờ mới thoát khỏi! Nghĩ như thế mà sinh tâm hổ thẹn, và phát lồ sám hối.
(Xem: 1146)
Vạn pháp do thức mà biểu hiện, nhưng thức cũng phải nương vào các điều kiện (duyên) mới phát sinh được.
(Xem: 370)
People often visit Japan’s Buddhist temples for their stately architecture and Zen gardens. But there is a whole other realm of natural art to be found inside—or rather, on—these historic temple walls.
(Xem: 412)
Chùa Thập Tháp Di Đà được coi là ngôi cổ tự thuộc phái Thiền Lâm Tế tại Tỉnh Bình Định, có lịch sử trên 300 năm, được xây dựng vào năm 1683 gắn liền với tên tuổi của Thiền sư Nguyên Thiều.
(Xem: 328)
Chùa Thập Tháp Di Đà nằm ở xã Nhơn Thành, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định, chùa Thập Tháp Di Đà hay chùa Thập Tháp là một trong những ngôi tổ đình danh tiếng vào bậc nhất ở miền Trung. Chùa tọa lạc trên ngọn đồi mang tên Long Bích, ở phía Bắc thành Đồ Bàn của người Chăm xưa. Tên gọi “Thập Tháp” bắt nguồn từ ...
(Xem: 259)
Nằm ngay khu Quảng trường Quốc gia, trung tâm của thủ đô Washinton DC, có một khu trưng bày đặc biệt, giới thiệu về Phật ...
(Xem: 1191)
Lục Cúng là một thể loại của âm nhạc Phật giáo. Khi đạt đến đỉnh cao nghệ thuật, vũ khúc Lục Cúng là một loại hình âm nhạc đặc thù của Phật giáo xứ Huế.
(Xem: 906)
Đã hàng nghìn năm nay, miền đất Tây Tạng nằm trên vùng địa hình cao luôn hấp dẫn những ai yêu thích sự huyền bí, tâm linh. Trong đó, Vương quốc Shambhala, được cho là nằm ẩn mình sau những ngọn núi xa xôi phương Bắc trên dãy Himalaya, luôn là giấc mơ của rất nhiều nhà thám hiểm trên thế giới.