Việt Dịch: HT Thích Thiền Tâm
HÁM SƠN ĐẠI SƯ
Ngài tự là Đức Thanh, họ Thái người đất Kim Lăng. Xuất gia từ lúc 19 tuổi, ngài chuyên tâm niệm Phật. Có một đêm, đại sư năm mơ thấy A Di Đà hiện thân giữa hư không. Từ đó về sau, ngài thấy tượng Phật dường như phảng phất trước mặt. Đại sư tham thiền gần mười năm, khi được tỏ ngộ liền vào ẩn trong núi Lao Sơn. Trước kia, dân chúng chung quanh vùng ấy chưa nghe chánh pháp, nhưng khi ngài về ở không bao lâu, trẻ thơ ba tuổi đều biết niệm Phật. Từ Thánh Thái Hậu nghe danh, xin quy y làm đệ tử và cúng dường rất hậu. Có kẻ ganh ghét dèm pha chuyện ấy, vua giận biếm truất đại sư đến miền Lôi Châu. — nơi đây, ngài lại trùng hưng đạo tràng Tào Khê. Sau vua xuống chiếu ân xá triệu về, đại sư bèn ở Lôi Sơn chuyên tu tịnh nghiệp. Rồi ngài lại đến Tào Khê niệm Phật mà hóa, thọ 78 tuổi, nhục thân hiện nay vẫn còn.
Đại sư dạy: Điều cần yếu nhất trong sự tu hành là tâm tha thiết về việc luân hồi sanh tử. Tâm sanh- tử không thiết tha, làm sao dám gọi là niệm Phật thành một khối? Nếu người qủa vì sự luân hồi mà tha thiết, thì mỗi niệm như cứu lửa cháy dầu, chỉ e mất thân người, muôn kiếp khó được. Lúc ấy quyết giữ chắc câu niệm Phật, quyết đánh lui vọng tưởng, trong tất cả thời tất cả chỗ, hiệu Phật thường hiện tiền, không bị vọng tình ngăn che lôi kéo. Dùng công phu khổ thiết như thế, lâu ngày niệm sẽ thuần thục, tâm được tương ưng, tuy không hy cầu mà niệm lực tự nhiên sẽ thành một khối.
Ngày đêm sáu thời, chỉ đem một câu niệm Phật trấn định nơi lòng, mỗi niệm không quên, mỗi tâm không muội. Khi ấy gác bỏ tất cả niệm đời, xem câu niệm Phật dường như tánh mạng của mình, cắn răng giữ chặt, quyết không buông bỏ. Cho đến lúc đi đứng ngồi nằm, uống ăn làm việc, câu niệm Phật đây vẫn thường hiển hiện. Nếu gặp cảnh duyên phiền não, tâm không yên, chỉ nên chuyên niệm Phật, phiền não liền tự tan mất. Bởi phiền não là cội gốc luân hồi, niệm Phật là thuyền vượt qua biển khổ sanh tử, muốn thoát sanh tử chỉ đem câu niệm Phật phá tan phiền não, đó là phương pháp đơn giản mà rất hay.
Lập đạo tràng niệm Phật trong mười hai thời, không luận số người nhiều ít, chỉ chia ra thành ban, mỗi ban một thời, luân phiên nhau mà niệm. Như thế ngày đêm sáu thời, khi ban khác lên thay, thì ban này tuy lui mà song vẫn niệm thầm, hoặc lắng tai nghe tiếng Phật của bạn đương trì niệm. Giữ như thế thì tiếng Phật không dứt, vọng niệm không sanh, như người đi trong chỗ sâu tối, cứ kêu gọi nhau, tất không bị thất lạc. Và như thế thì động tịnh cũng như một, mình cùng người không khác. Phật A Di Đà thường hiển hiện, sự an điềm của đạo tràng không chi mầu nhiệm hơn đây.
Sáng nay thức sớm (2 giờ sáng) vì chưa quen giấc. Thôi thì pha trà đọc sách, thưởng thức thi kệ người xưa trong cảnh tịch mịch buổi khuya. Tình cờ gặp lại bài "Tỉnh Thế Ca", hay "Bài Ca Tỉnh Thức" của Hám Sơn Đại Sư 憨山大師 (1546～1623), một trong bốn vị Đại·Cao Tăng cuối đời Minh Trung Quốc. Đại Sư còn lưu lại nhục thân xá lợi hiện đang thờ tại Chùa Nam Hoa, Quảng Đông. Nói gặp lại "Tỉnh Thế Ca" vì bút giả từng đã dịch và giảng qua bài thi kệ này. Tuy nhiên lâu quá, tìm không ra bản dịch cũ ở đâu! Vậy nên nhân đây dịch lại, cùng chia sẻ với đại chúng trên facebook. Đây cũng là lưu giữ lại bản thảo của mình theo cách lười nhất!
Sakya Minh Quang
醒世歌
-Tác giả: Hám Sơn Đại Sư
-Dịch giả: Sakya Minh-Quang
Bài Ca Tỉnh Thức
1. Hồng trần bạch lãng lưỡng mang mang
紅塵白浪兩茫茫
Nhẫn nhục nhu hòa thị diệu phang (phương)
忍辱柔和是妙方
Đáo xứ tùy duyên diên tuế nguyệt
到處隨緣延歲月
Chung thân an phận độ thời quang.
終身安分度時光
Dịch:
Bụi hồng, sóng bạc… cảnh mênh mang!
Nhẫn nhục, nhu hòa… sống mới an
Mọi chỗ tùy duyên qua ngày tháng
Trọn đời an phận giữa nhân gian.
2. Hưu tương tự kỷ tâm điền muội
休將自己心田昧
Mạc bả tha nhân quá thất dương
莫把他人過失揚
Cẩn thận ứng thù vô áo não
謹慎應酬無懊惱
Nại phiền tác sự hảo thương lương (lượng).
耐煩作事好商量
Dịch:
Tâm luôn tỉnh thức chớ mê mang
Chuyện người hay dỡ chẳng liên can
Tiếp giao cẩn trọng không rắc rối
Siêng năng, nhẫn nại sẽ vui an.
3. Tùng lai ngạnh nỗ huyền tiên đoạn
從來硬弩弦先斷
Mỗi kiến cương đao khẩu dị thương
每見鋼刀口易傷
Nhạ họa chỉ nhân nhàn khẩu thiệt
惹禍只因閑口舌
Chiêu khiên đa vị ngận tâm trường.
招愆多為狠心腸
Dịch:
Xưa nay nỏ cứng dây đứt trước
Thường thấy lưỡi dao dễ tổn thương
Mang họa là do hay lắm chuyện
Lỗi lầm vì sống thiếu tình thương!
4. Thị phi bất tất tranh nhân ngã
是非不必爭人我
Bỉ thử hà tu luận đoản trường
彼此何須論短長
Thế sự do lai đa khuyết hãm
世事由來多缺陷
Huyễn xu yên đắc miễn vô thường.
幻軀焉得免無常
Dịch:
Đúng sai đâu nhọc tranh nhân ngã
Hơn thiệt cần chi luận đoản trường
Đời vốn không ai toàn vẹn cả
Xét mình thân huyễn cõi vô thường!
5. Ngật ta khuy xứ nguyên vô ngại
吃些虧處原無礙
Thoái nhượng tam phân dã bất phương
退讓三分也不妨
Xuân nhật tài khan dương liễu lục
春日才看楊柳綠
Thu phong hựu kiến cúc hoa vàng.
秋風又見菊花黃
Dịch:
Ăn chút thiệt thòi chẳng có chi
Nhường người một bước lại hề gì?
Mới xem liễu biếc xuân vừa đến
Thu đã cúc vàng, mau quá đi!
6. Phồn hoa chung thị tam canh mộng
榮華終是三更夢
Phú quý hoàn đồng cửu nguyệt sương
富貴還同九月霜
Lão bệnh tử sinh thùy thế đắc?
老病死生誰替得
Toan điềm khổ lạt tự thừa đương.
酸甜苦辣自承當
Dịch:
Phồn hoa: đêm ngủ giấc mộng trường
Phú quý: sớm ngày đọng hạt sương
Già bệnh tử sinh, ai thay thế?
Ngọt bùi cay đắng tự đảm đương!
7. Nhân tùng xảo kế khoa linh lợi
人從巧計誇伶俐
Thiên tự thung dung định chủ trương
天自從容定主張
Sàm khúc tham sân đọa địa ngục
讒曲貪嗔墮地獄
Công bình chánh trực tức thiên đường.
公平正直即天堂
Dịch:
Người lo xảo kế, khoe lanh lợi
Trời đã thong dong sẵn chủ trương:
Gian dối tham sân… vào địa ngục
Công bình ngay thẳng... cõi thiên đường!
8. Sạ nhân hương trọng thân tiên tử
麝因香重身先死
Tàm vị ti đa mệnh tảo vong
蠶為絲多命早亡
Nhất tế dưỡng thần bình vị tán
一劑養神平胃散
Lưỡng chủng hóa khí nhị trần thang.
兩種和氣二陳湯
Dịch:
Sạ có hương thơm nên bị giết
Tằm vì tơ dệt phải thân vong
Thang thuốc bình tâm, tiêu hóa tốt
Dưỡng thần, hòa khí, sống thong dong.
9. Sinh tiền uổng phí tâm thiên vạn
生前枉費心千萬
Tử hậu không lưu thủ nhất song
死後空留手一雙
Bi hoan ly hợp triêu triêu náo
悲歡離合朝朝鬧
Thọ yểu cùng thông nhật nhật mang.
壽夭窮通日日忙
Dịch:
Lúc sống phí tâm lo ngàn vạn
Chết đi còn lại chỉ tay không!
Mãi bận buồn vui đời ly hợp
Giàu nghèo, thọ yểu… chẳng lúc xong!
10. Hưu đắc tranh cường lai đấu thắng
休得爭強來鬥勝
Bách niên hồn thị hý văn trường
百年渾是戲文場
Khoảnh khắc nhất thanh la cổ yết
頃刻一聲鑼鼓歇
Bất tri hà xứ thị gia hương.
不知何處是家鄉
Dịch:
Xin đừng hiếu thắng mãi tranh cường
Trăm năm tuồng kịch diễn ghét thương
Bỗng chốc trống kèn thu dọn hết
Bàng hoàng không biết chốn gia hương!
------o0o--------
source: https://www.thientuongtemple.com
